U bent hier

"Gemeenteraad verdient meer respect en ondersteuning"

Gemeenteraden zijn niet achterhaald. In gemeenteraden worden voor en namens de inwoners zaken besproken die inwoners aan het hart gaan. Gemeenteraden doen dat over het algemeen goed, want er wordt vrijwel overal goed en stevig gedebatteerd.
Dat het niet altijd even snel gaat, is een bestuurlijk probleem. Bestuurders dienen juist meer geduld te hebben met de raad. “De gemeenteraad verdient meer respect en meer ondersteuning”, aldus professor Wim Voermans.

De Leidse hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans sprak zaterdag 6 juni tijdens de online Raadsconferentie van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden over de toekomst van het raadslidmaatschap ter gelegenheid van het 15-jarig bestaan van de vereniging. Voermans vindt dat er meer aandacht moet zijn voor de rol van de gemeente en de rol van de raad daarin. “De gemeente is geen bedrijf. De gemeente is geen beleidsmachine. Het product van de gemeenteraad is ook een gesprek, het debat met elkaar en namens de inwoners. Dat kan tijd vergen, maar hoe erg is het hebben van een dilemma? Hoe erg is het wanneer je een probleem niet kunt oplossen, maar er wel met elkaar het debat over voert?”, aldus Voermans.

Hindermacht

Voermans heeft daarom ook veel minder zorgen over de gemeenteraad dan over het college. Colleges bestaan volgens Voermans steeds meer uit professionele bestuurders en managers die steeds minder van de gemeenteraad snappen. “Deze professionele gemeentebestuurders hebben haast, hebben geen tijd en beschouwen de gemeenteraad als hindermacht.” De colleges van burgemeester en wethouders zijn geen afspiegeling van de inwoners, terwijl de gemeenteraad dat wel is, onder meer door de stijging van het aantal raadsleden van lokale partijen. “Ik zou daarom zeggen: trek raadsleden van lokale partijen erbij in de gemeenteraad want zo krijg je gratis de reacties van ontevreden inwoners in je debat”.

Dure participatie

Collegeleden vertegenwoordigen volgens Voermans ‘de gemeente vóór de inwoners’ terwijl de gemeenteraad de vertegenwoordiging vertolkt van ‘de gemeente ván de burgers.’ Collegeleden runnen de gemeente als een bedrijf en maken van de gemeente een efficiënte dienstverlener. Het nadeel van deze ontwikkeling is dat de afstand tussen college en raad steeds groter wordt.
Voermans vindt het onterecht om de gemeenteraad hiervan de schuld te geven. Volgens Voermans heeft dit tot gevolg dat colleges, gesteund door VNG en ministerie, allerlei dure participatietrajecten ontwikkelen en richting de raad schuiven. “Ik ben kritisch over participatietrajecten, zoals de G1000-trajecten. Ik vind dat de gemeenteraad moet wegen hoe om te gaan met de belangen van inwoners. Participatietrajecten mogen geen knuppel zijn om de raad mee om de oren te slaan.“

Ondersteuning

Volgens Voermans verdient de gemeenteraad meer ondersteuning. "Als gemeenteraden op zichzelf gaan bezuinigen, komt dat met een boemerang effect terug in de gemeenteraad. Dan kom je niet meer in contact met je bewoners en dan gaat de gemeentebestuur het doen via dure participatietrajecten."

Lekenbestuur

Raadsleden doen het raadswerk er bij, naast hun gewone werk of baan. Voermans kan zich voorstellen dat in grote gemeenten het raadswerk als fulltime professioneel raadslidmaatschap wordt ingevoerd. “Ik was daar nooit voorstander van, maar door de enorme taken en opgaven in het sociaal domein is het voor raadsleden in grote gemeenten niet meer te doen. Ik zou zeggen: kijk of het raadslidmaatschap in grote gemeenten fulltime kan.”

Lokale pers

Voor het functioneren van het democratische debat in de gemeenteraden is het volgens Voermans belangrijk dat er een lokale pers is in de rol van bewaker van het democratische debat. Voermans vindt het geen goede ontwikkeling dat gemeenten of de gemeentelijke koepelorganisatie VNG de lokale media financieren. “Het beste zou zijn als er vanuit het ministerie een regeling wordt opgezet waaruit de middelen beschikbaar komen.”

Link naar de video van de toespraak van Wim Voermans tijdens de Raadsledenconferentie van 6 juni 2020