Jacqueline Kalk
In Hilversum kennen wij de uitersten. Uitgebreide villawijken met torenhoge hekken en grote arme wijken met de gaten in het wegdek.

Jacqueline Kalk, Hilversum

Jacqueline Kalk

Gemeente Hilversum

Naam: Jacqueline Kalk

Raadslid in de gemeente: Hilversum

Raadslid sinds: maart 2018

Partij: Partij van de Arbeid

Hoofdberoep: Directeur Centrum voor Lokaal Bestuur

Twitter: @JacquelineKalk

Facebook: Jacqueline Kalk

Instagram: Jacqueline.Kalk.5

LinkedIn: Jacqueline Kalk

1. Waarom ben je raadslid geworden?

Ik ben in 2015 in Hilversum gaan wonen. In het Gooi kennen wij de uitersten. Uitgebreide villawijken met torenhoge hekken en grote arme wijken met de gaten in het wegdek. Hilversum is een gemeente waar je de tweedeling op allerlei manieren tegen komt.

Toen ik hier kwam wonen stuitte ik op een bericht over een van de kinderopvangorganisaties. Zij maakten reclame met het idee van ‘gouden’ kinderen en ‘zilveren’ kinderen. De gouden kinderen kregen Pampers en merkhapjes, de zilveren kinderen de eigen merk producten. De prijzen waren in verhouding. Dit vond en vind ik verschrikkelijk. Als we onze kinderen al op zo jonge leeftijd zo verschillend behandelen, wat leren we ze dan. Onbestaanbaar dat een gemeenteraad dat kan accepteren. Een van de voorbeelden (de kinderopvangorganisatie heeft ondertussen zelf ook ingezien dat dit niet kan) die ik kan geven waarom ik mij kandidaat heb gesteld voor de PvdA in Hilversum.

Lokaal kun je zoveel doen aan het bestrijden van de tweedeling, aan een eerlijker woningmarkt, goed onderwijs, goede toegang tot de zorg, jongerenvoorzieningen, enz. Van de wieg tot het graf zijn de politieke keuzes die een gemeenteraad maakt van invloed op het leven van inwoners.

2. De gemeenteraad is het hoogste politieke orgaan. Beleef je dat ook zo?

Niet altijd. Nu zijn we in Hilversum als PvdA een oppositiepartij. Vanuit de oppositie is het harder werken om meerderheden in de raad te krijgen voor je eigen ideeën. Dat betekent dat je meer moet investeren in het overdragen van kennis (waarom is iets volgens ons belangrijk, wat kun je eraan doen en hoe kun je dat doen), dus overtuigen en ook aan gevoel krijgen voor misstanden.

Zo hebben we in Hilversum heel veel geïnvesteerd in de aanpak van de woningcrisis. In deze periode zijn daarvoor een aantal hele belangrijke instrumenten aangenomen. We hebben in deze vier jaar het voor elkaar gekregen dat er een doelgroepenverordening is, een zelfbewoningsplicht bij nieuwbouw en het opkoopverbod voor de bestaande bouw. Daarvoor zijn er moties aangenomen door de raad met opdrachten aan het college. En dan zou je denken, kat in het bakkie. Maar…. Afhankelijk van de positie van de betreffende wethouder binnen het college gaat iets dan snel, langzaam of niet richting uitvoering van de motie. En dat betekent dat je er als raadslid bovenop moet blijven zitten, samen met de wereld buiten het raadhuis.

3. Wat is volgens jou nodig om de gemeenteraad krachtiger en relevanter te maken?

Daarvoor zijn er meerdere en verschillende zaken nodig. Gemeenteraadsleden kunnen bewuster opereren vanuit de positie van de raad als hoogste orgaan. Daar hoort bij dat je nietszeggende antwoorden niet accepteert.

Een oud voorzitter van de PvdA zei altijd dat je als volksvertegenwoordiger over alles gaat wat jij relevant vindt en je nooit genoegen moet nemen met een antwoord als: dat is uitvoering en dus van het college. De raad bepaalt de kaders én controleert deze. Het helpt dan als ook het college zich hier bewust van is, dit accepteert én houdt van het politieke debat.

Een goede politieke discussie levert vaak een beter besluit op bijvoorbeeld door goede amendementen. Wrijving geeft glans. De cultuur in de ambtelijke organisatie hoort dienstverlenend te zijn, naar de inwoners toe maar ook naar het politieke bestuur.

De gemeenteraad heeft een griffie die de raad en raadsleden hoort te ondersteunen in haar taak en rol. Helaas is dit niet altijd zo en kiest een griffie soms vooral een neutrale rol, en zorgt vervolgens goed dat alle stukken beschikbaar zijn maar stelt niet de vraag of het de juiste stukken zijn. Griffies zouden zich wat dat betreft wel wat meer als belangenbehartiger van de raad mogen opstellen.

Raadslid zijn is geen eenvoudige klus. Je vertegenwoordigt je kiezers, je wilt in verbinding met je kiezers en de samenleving blijven, er zijn ongelooflijk veel vergaderingen (van de raad, de regio, de bovenregionale verbanden), en je hebt daarnaast nog een gewone baan en een privéleven. Om de raad en de raadsleden beter in staat te stellen hun taak goed uit te kunnen voeren en dus krachtiger te worden, zou een ruimhartig politiek verlof een goede zaak zijn.

4. Wat heeft je raad ondernomen om meer grip op regionale samenwerkingsverbanden en verbonden partijen te krijgen?

In Hilversum hebben we hier verschillende rekenkameronderzoeken over gehad met goede aanbevelingen. In de regio hebben we nieuwe afspraken over de governance van de regio. Dat hebben we gedaan met een werkgroep van raadsleden van de verschillende gemeenten.

We werken nu bijvoorbeeld altijd met startnotities. De verantwoordelijk portefeuillehouders in de regio leggen in de verschillende gemeenteraden verantwoording af. In de tijdsplanning wordt er rekening gehouden met de mogelijkheid om regionaal af te kunnen stemmen over amendementen en dergelijke.

Als politieke partij kun je ook zelf zaken organiseren, zo hebben we als PvdA naar aanleiding van een mislukte bovenregionale aanbesteding, ervoor gezorgd dat er een hoorzitting over de specialistische jeugdzorg is georganiseerd. We proberen van alles, maar echt grip krijgen op de regionale verbanden blijft uitermate lastig.

5. Elke gemeente geeft op zijn eigen manier invulling aan burgerparticipatie. Kun je het beste voorbeeld uit je gemeente geven?

Nee, dat kan ik niet. En dat vind ik uitermate bedroevend, maar participatie en de gemeente Hilversum gaan tot nu toe niet goed samen.

Vaak wordt gestart met de beste bedoelingen, met klankbordgroepen, bijeenkomsten enz. Maar ergens in het proces verliezen bewoners in de regel het vertrouwen in de gemeente. Dat komt doordat aan de voorkant niet duidelijk wordt gemaakt wat participatie is, tot hoe ver betrokkenheid en invloed reiken. Onze gemeente doet veel met enquêtes en vindt dat participatie. Informatie, communicatie en participatie lopen vaak hopeloos door elkaar. Bewoners denken dan echt mee te kunnen denken en bepalen, maar herkennen hun inbreng in de uiteindelijke plannen onvoldoende.

In Hilversum hebben we voor de participatie in het kader van de omgevingswet een leidraad vastgesteld die de ontwikkelaar alle vrijheid geeft om hier naar eigen inzicht mee om te gaan. Het gevolg daarvan is dat de gemeenteraad bijvoorbeeld bij bestemmingsplanwijzigingen wordt geconfronteerd met een ontwikkelaar die zegt: de participatie is geslaagd en iedereen is het met ons eens. En bewoners die zich melden bij de raad met een compleet ander verhaal: nee de ontwikkelaar heeft ons niet betrokken, wij zijn niet gehoord. Als raad wordt je dan in de rol van de scheidsrechter geplaatst en dat is nu net waar je niet wilt en niet hoort te zitten.

6. Gemeenteraden reserveren minder dan 1% van het gemeentelijk budget voor opleiding, onderzoek en ondersteuning (griffie) door en voor de raad. Is er door jouw raad hiervoor voldoende gereserveerd?

Opleiding van raadsleden vind ik een verantwoordelijkheid van de politieke partij. In de PvdA hebben wij een scholingsprogramma voor raadsleden, net zoals veel andere landelijke partijen dat hebben. Ik vind dat je moet denken vanuit de behoefte aan ondersteuning en daarbij hoort een bepaald budget. Een volwaardige griffie hoort een vanzelfsprekendheid te zijn.

7. Als de burgemeester direct gekozen zou worden door de inwoners, wat verandert dit dan volgens jou aan de verhouding tussen de raad en de burgemeester? (Graag met toelichting)

Een burgemeester is een belangrijke schakel in het gemeentelijk bestuur. Voorzitter van de raad en het college, gaat over de openbare orde en veiligheid, hoeder van de integriteit, moeder of vader voor alle inwoners.

Ik vind het vraagstuk van de gekozen burgemeester eerlijk gezegd minder belangrijk dan andere vraagstukken zoals het gebrek aan democratische legitimatie van de vele regionale samenwerkingsverbanden. Dat zou ik eerder willen oplossen. Je kunt deze vraag ook niet in deze vorm stellen. Als er sprake zou zijn van een direct gekozen burgemeester, zullen er ook andere zaken moeten veranderen. Bijvoorbeeld hoe de colleges worden samengesteld. Mag de burgemeester zijn eigen wethouders dan benoemen of niet? Daarvan zal de invloed groter zijn.

9. Stelt jouw gemeenteraad een overdrachtsdocument voor de nieuwe raad na maart 2022 op? Zo ja, wat zou jij de nieuwe gemeenteraad willen meegeven in een overdrachtsdocument?

Er is niet één overdrachtsdocument, wel van een serie bevindingen. Onder meer dat in het inwerkprogramma van de nieuwe raad een betere introductie op de regio moet zitten. Op zich heel belangrijk, maar ook een beetje neutraal. Dat is altijd het manco als het over de raad als totaal gaat. Om een voorbeeld te geven. In Hilversum hebben we op basis van een motie een raadsonderzoek gedaan naar de Wmo. Is de raad in positie om te kunnen sturen op de Wmo? Uit het zeer zorgvuldige onderzoek bleek: nee, dat kan de raad niet omdat de stukken vanuit het college van onvoldoende kwaliteit zijn om te kunnen dienen als sturingsmiddel. In het onderzoek zijn voorstellen gedaan hoe je dit kunt veranderen en aan welke criteria dat moet voldoen. De voorstellen zijn aangenomen. Dat zou ik dan graag onverkort in een overdrachtsdocument willen zien.

10. Welke factoren bepalen voor jou de keuze om wel of niet door te gaan als raadslid bij de komende verkiezingen?

Raadslid zijn is een enorme eervolle taak. Ik doe dit met liefde. De samenleving, hoe je dingen kunt verbeteren voor de inwoners, met de politieke keuzes die je maakt op basis van je politieke waarden. Ik heb ook enorm geluk dat zowel mijn baan als de fase van mijn leven het mij mogelijk maken om hier volop voor te gaan. Ik heb thuis geen kleine kinderen meer en ik hoef ook niet meer te mantelzorgen voor mijn ouders. Tijd is namelijk wel een factor die belangrijk is.

11. Terugblikkend op je hele raadslidmaatschap, op welke van je prestaties ben je het meest trots? 

Wij hebben gezorgd dat er een doelgroepenverordening is waarmee je regelt dat sociale en middeldure huurwoningen gedurende 25 jaar beschikbaar blijven voor de sociale huur en de middenhuur. En ook voor een zelfbewoningsplicht voor nieuwbouwhuizen, zodat deze niet kunnen worden gebruikt om mee te speculeren. Verder een opkoopverbod om de huizenmelkers en beleggers te weren en starters een eerlijker kans te geven. Met moties, amendementen, open brieven aan het college, met hulp van inwoners en een enkele keer door zelf een verordening te ontwikkelen. Graag noem ik ook dat we zaken hebben geagendeerd met goede schriftelijke vragen, zoals recent over flitsbezorgers.

13. Wat is de beste tip die je een nieuw raadslid zou kunnen geven?

Zorg voor een goed uithoudingsvermogen, ontwikkel terriër-kwaliteiten, heb het leuk in je eigen fractie en waardeer politieke verschillen en een goed debat. En vooral: laat je nooit met een kluitje het riet in sturen.

Vorige/volgende