U bent hier

Hoe word ik een sterke raad? 

Een raadslid is lid van de gemeenteraad en dat is het hoogste bestuursorgaan van de gemeente, zo is in de grondwet (artikel 125) vastgelegd. De raad is om politieke verschillen duidelijk te maken, maar ook om als hoogste bestuursorgaan besluiten te nemen omdat alle raadsleden samen de stemhebbende leden van de gemeenteraad zijn. 

Wat misschien gek klinkt: in de praktijk slaagt de gemeenteraad er niet in om ‘de baas’ te zijn. De gemeenteraad is formeel het hoogste bestuursorgaan maar in de dagelijkse praktijk is nauwelijks de helft van de raadsleden van mening dat de raad ook daadwerkelijk het meest invloedrijke bestuursorgaan in de gemeente is. 

Er zijn hiervoor een tweetal verklaringen. Ten eerste, het college van burgemeester en wethouders is vaak, als gevolg van de houding en opstelling van de coalitiepartijen in de gemeenteraad, invloedrijker en machtiger.
Ten tweede, raadsleden maken ieder voor zichzelf keuze wat voor type raadslid zij zijn terwijl zij tegelijkertijd binnen de gemeenteraad ook nog diverse posities kunnen innemen. Want een raadslid zit in de raad als individueel persoon met eigen opvattingen, als lid van een fractie, als lid van een coalitie of oppositie, en als lid van de gemeenteraad. 

Bovendien, raadswerk is een politieke strijd van tegengestelde krachten: strijd en conflict over verschillen en als hoogste bestuursorgaan besluiten nemen, met respect voor verschillen en standpunten van minderheden. Een raad kan zich daarbij – afhankelijke van de lokale bestuurscultuur – manifesteren op vier verschillende wijzen: een terughoudende raad, een saamhorige raad, een strijdlustige raad en een reflexieve raad.

Starttegels (9 stappen tot een sterke raad) 

Om een sterke gemeenteraad te zijn, is het van belang dat raadsleden zich bewust zijn over hun eigen rol en positie. Raadsleden kunnen de rol en positie van de raad versterken als zij op een 9-tal thema’s met elkaar afspraken maken:

Algemeen:

  1. Volksvertegenwoordigende rol: wat voor raad wil je zijn?
  2. Hoe ga je als raadsleden met elkaar om en hoe reageer je op agressie, intimidatie en integriteitskwesties?
  3. Kaders stellen en controleren: hoe wil je als raad de koers van de gemeente bepalen?

Specifiek: Hoe zetten raadsleden de raad krachtig in positie? 

  1. Informatievoorziening: Hoe wil je als raad worden geïnformeerd?
  2. Werkgeversfunctie: wat voor raad wil je zijn en hoe organiseer je de griffie?
  3. Hulptroepen: hoe gebruik je als lekenbestuur de accountant en de Rekenkamer?
  4. Raad in de regio: hoe vertegenwoordig je lokale belangen in de regio en geef je ruimte aan de belangen van de regio?
  5. Veiligheid: hoe zorg je samen met de burgemeester voor veiligheid in uw gemeente?
  6. Boegbeeld: wat voor voorzitter (burgemeester) wil je als raad en welke rol heeft de vicevoorzitter?

Overdrachtsdocument

Maak aan het einde van de raadsperiode als gemeenteraad een overdrachtsdocument voor de nieuwe raad waarin je beschrijft welke besluiten je op deze thema’s hebt genomen en welke verbeterstappen nog open staan.
In de digitale leeromgeving is een sjabloon voor het overdrachtsdocument ‘Van gemeenteraad tot gemeenteraad’ beschikbaar.