Nieuw stembiljet zonder kandidaten lijkt aanstaande
Het kabinet is voornemens om vanaf 2029 een kleiner en eenvoudiger stembiljet landelijk in te voeren. Met het nieuwe formaat wil het kabinet het telproces voor de stembureaus sneller en minder foutgevoelig maken.
Dit meldde de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Pieter Heerma, na positief verlopen proeven bij onder andere de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen. Invoering vóór 2029 is niet haalbaar vanwege de noodzakelijke wijziging van de Kieswet.
Nieuw biljet
Op het nieuwe stembiljet staan uitsluitend de namen van de politieke partijen en kandidaatnummers, maar geen namen van kandidaten meer. Kiezers moeten daardoor twee vakjes roodkleuren: één voor de gewenste partij en één voor het nummer van hun voorkeurskandidaat.
Foutmarge
Uit de proeven bleek dat dit leidde tot een iets hoger percentage ongeldige stemmen, doordat er wel een partij werd gekozen maar een ongeldig kandidaatnummer werd aangevinkt. Om deze stemmen niet verloren te laten gaan, wil de minister instellen dat een stem op een niet-bestaand kandidaatnummer automatisch naar de lijsttrekker van de gekozen partij gaat.
Kritiek op nieuw biljet
Tegen de voorgenomen plannen is vanuit de lokale politiek flink verzet ontstaan. Honderden lokale partijen trekken aan de bel over het verdwijnen van de kandidaatnamen op het stembiljet.
De Nederlandse Vereniging voor Raadsleden begrijpt de noodzaak om het verkiezingsproces te moderniseren, maar blijft kritisch op het schrappen van de kandidaatnamen.
Zeker bij gemeenteraadsverkiezingen, waar de nabijheid van de politiek en herkenbaarheid van lokale volksvertegenwoordigers cruciaal zijn, is het verdwijnen van namen op het stembiljet om die reden onwenselijk.
Alternatieven
In de geest van de Grondwet is stemmen op een specifiek persoon het fundament van onze representatieve democratie. Het versoepelen van het telproces mag nooit zwaarder wegen dan onze democratische grondbeginselen.
De vereniging roept het Ministerie van BZK op om oplossingen te zoeken in het aanpassen van de eisen rondom de kandidaatstelling of de inzet van ondersteunende technologie, zonder dat dit ten koste gaat van de herkenbaarheid van kandidaten op het stembiljet.
