Marcia Luyten deelt visie op (lokale) democratie

Tijdens de Dag voor de Raad zal schrijver en journalist Marcia Luyten in het plenaire deel van het programma een krachtige inleiding geven met haar visie op de democratie. Ze schreef naast boeken over de geschiedenis van Limburg, het leven van H.K.H. Koningin Maxima en haar verblijf in Afrika meerdere boeken over democratie.

Ook in het aansluitende panelgesprek zal Luyten samen met wetenschappers Julien van Ostaaijen en Ton Wilthagen, ieder vanuit een eigen perspectief, reflecteren op de staat van onze democratie én de opgaven richting de verkiezingen van 2026 en de nieuwe raadsperiode.

Kiezen voor democratie

Vorig jaar bracht de in economie en cultuur- en wetenschapsstudies afgestudeerde Luyten een boek uit met de prikkelende titel ‘Kiezen voor democratie: of voor dictatuur’. “In de snel polariserende samenleving werken verkiezingen als een centrifuge: alles zwiept naar de uitersten.” is een prikkelende stelling die in het boek wordt opgeworpen.

In het boek wijst Luyten vooral op landelijke tendensen die wereldwijd manifest worden; “De grootste democratie ter wereld hielp eind 2024 een autocraat in het zadel en ook in Europa krijgen ondemocratische partijen de ruimte om de rechtsstaat af te breken. We staan op een kruispunt en kunnen rechtsaf, richting dictatuur, of we kiezen voor stabiliteit, vrede en vrijheid. Dan kies je voor democratie. In het boek laat ik zien hoe we de weg naar de basis van onze democratie kunnen terugvinden. Verkiezingen zijn niet berekend op nepnieuws, niet op AI-beelden, niet op manipulerende algoritmes, niet op techmiljardairs met te veel macht.”

Afrikaanse dictaturen

De geboren en getogen Limburgse woonde in Afrikaanse dictaturen en vroeg zich daar af wat de fundamenten van de democratie zijn. Op de vraag van haar uitgever ‘De Bezige Bij’ met de vraag om een analyse en samenhang te geven op kwesties waarover ze columns in de Volkskrant schrijft, reageerde ze enthousiast. “Die columns tellen 560 woorden, maar ik ben vaak veel te ambitieus, dus schreef ik met de handrem. Het was fijn om nu zonder rem te schrijven over dingen die mij hoog zitten.” zei ze in Binnenlands Bestuur na het uitkomen van het boek.

In  het boek komt Luyten met in haar ogen goede alternatieven, zoals preferred voting, preferentieel stemmen, oftewel rangschikken. “Op die manier stemmen is met de huidige technische mogelijkheden geen probleem meer. Kiezers geven een rangorde van kandidaten aan. En dat heeft enorme effecten voor kiezers en gekozenen.”

Democratie is niet voor bange mensen

Een jaar voor het boek over dictatuur of democratie schreef de destijds gestopte Buitenhof -presentator al een boek over hetzelfde item; ‘Democratie is niet voor bange mensen’. In de publicatie ontleedt ze, evenals in haar colums, veranderende verhoudingen in een revolutionaire tijd: een opwarmende aarde, onhoudbare ongelijkheid, de opkomst van extreemrechts, een pandemie en dictators op het wereldtoneel.

In dat tumult verschuift de macht. Na decennia business first zoeken economie en samenleving – met de politiek op afstand volgend – naar een andere ordening. Een waarin mens en natuur niet langer ondergeschikt zijn aan winst. Maar de weg naar een nieuw evenwicht is geplaveid met protest en conflict.

Luyten zoekt het grote in kleine verhalen, ze schakelt van het persoonlijke naar een verandering van het systeem, met scherpte en met humor. Daarbij zoekt ze altijd naar de fundamenten: wat is een samenleving.

Dag voor de Raad

Wie de visie van Luyten op de lokale democratie wil vernemen, is van harte welkom bij de Dag voor de Raad. Met het oog op de organisatie en catering, is het belangrijk je uiterlijk dit weekend aan te melden. Aanmelden is hier mogelijk.