‘Raadsleden en gemeenteraad niet genoemd in coalitieakkoord’

Veelvuldig terug te lezen in de beleidsmatige hoofdstukken: ‘de gemeente’. Geen enkele keer terug te lezen: ‘de gemeenteraad’ of ‘het raadslid’. Uitvoerbaarheid lijkt dan ook het centrale thema als het om de lokale democratie gaat.  

Hoewel er in het akkoord veel aandacht is voor gemeenten, ziet de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden een essentieel gemis: de decentrale volksvertegenwoordiger op gemeentelijk niveau. De aandacht voor de lokale democratie en het raadslid is volgens de vereniging broodnodig, zeker gezien de vele nieuwe uitvoeringstaken die opnieuw bij de gemeente worden neergelegd.

Verbetering relatie Rijk en regio

Positief is dat het aanstaande kabinet inzet op het verbeteren van de relatie tussen het Rijk en andere bestuurslagen. Waar er in het verleden sprake was van een verstoorde verstandhouding, wordt er nu ingezet op het maken van ‘meerjarige en betrouwbare afspraken met decentrale overheden’. Hierbij wordt geïmpliceerd dat er ruimte ontstaat voor de gemeenteraad om verantwoordelijkheid te nemen.

Regionale oplossingen

Ook in dit akkoord: ruimte voor de regio en regionale oplossingen. Of het kabinet hiermee lijkt te willen inzetten op meer regionale samenwerking of juist meer gemeentelijke soevereiniteit is onduidelijk. Mocht er worden gekozen voor meer interbestuurlijke samenwerking, zal er aandacht moeten zijn voor het hoogste orgaan van de gemeente; de raad.

Mocht er daadwerkelijk worden ingezet op regionale samenwerkingsverbanden rondom gemeentelijke aangelegenheden (zoals bouwen en stikstof), zal dit de positie van de lokale democratie en de gemeenteraad mogelijk niet versterken.

Democratische vernieuwing

Een apart hoofdstuk in het akkoord is gewijd aan de democratie. Hierbij is het stof van het rapport-Remkes (2018) geblazen en zijn er verschillende onderzoeksvoorstellen voor democratische vernieuwing opgenomen. Zo zal er onder meer onderzoek worden gedaan naar de implementatie van een kiesdrempel en een nieuw kiesstelsel.

Hoewel onduidelijk is of dit ook voor gemeenteraadsverkiezingen zal gelden, is de vereniging daar bij voorbaat kritisch over. Het opwerpen van drempels tot vertegenwoordiging wordt gezien als een te zwaar middel om tot een efficiënter democratisch proces te komen; een punt waar de vereniging reeds eerder kritisch over was. Des te opvallender is de afwezigheid van de lokale democratie en de lokale volksvertegenwoordiging in dit hoofdstuk. Voor het goed functioneren van de democratie is het essentieel dat de gemeenteraad zijn werk kan doen, maar de geluiden vanuit de achterban lijken niet in de plannen verwerkt.

Ruimte voor gesprek

Anderzijds begrijpt de vereniging dat het gaat om een akkoord dat allerminst is 'dichtgetikt'. Naast de ruimte voor onderhandeling over het akkoord is de verwachting dat aan initiatieven en wetsvoorstellen vanuit de Kamer ruimte zal worden geboden.

Kortom: dit biedt mogelijkheden om de positie van het raadslid in het bijzonder en de gemeenteraad in het algemeen te verbeteren en te verstevigen. “Wij hebben gestreden voor het moderniseren van verlofregelingen, met als doel het toegankelijker maken van het ambt. Er liggen nu twee voorstellen; één van de zijde van de Kamer en één van de zijde van het voormalig kabinet’, reageert Abdullah Uysal, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden. “Het zou mooi zijn als dit kabinet hier voortvarend mee aan de slag gaat en hiermee een stap zet om het ambt aantrekkelijker te maken”.

De Nederlandse Vereniging voor Raadsleden geeft aan van harte bereid te zijn om hierover het gesprek aan te gaan met zowel het kabinet als de Kamers, ook betreffende andere zaken rondom het ambt, zoals een passende vergoeding voor raadsleden, de positie van commissieleden en de problematiek rondom de raadsvergoeding in combinatie met een uitkering.

Foto: ©Tweede Kamer der Staten-Generaal.