“Schijn bedriegt: gemeentefinanciën ogen sterk, maar blijven kwetsbaar”
Nederlandse gemeenten laten over 2024 betere financiële cijfers zien, maar achter deze positieve resultaten gaan structurele risico’s schuil. Zonder tijdige keuzes en realistische begrotingen dreigen problemen op middellange termijn alsnog zichtbaar te worden.
Dat blijkt uit de Benchmark Nederlandse Gemeenten 2026 van BDO Accountants & Adviseurs. Hierin brengt BDO de financiële situatie van Nederlandse gemeenten in beeld aan de hand van de jaarcijfers over 2024 en de primitieve begrotingen 2025 en 2026-2029. Primitieve begrotingen zijn begrotingen die nog moeten worden goedgekeurd door de gemeenteraad, maar alvast door het college zijn opgesteld.
Incidentele meevallers
Uit de benchmark blijkt dat gemeenten gezamenlijk € 2 miljard overschot realiseerden in 2024. Het gemiddelde rapportcijfer steeg naar een 8,4. Deze verbetering komt vooral door incidentele factoren, zoals late ontvangst van middelen, eenmalige meevallers en beperkte uitvoeringskracht waardoor geplande uitgaven zijn doorgeschoven. Ook is het gevreesde ‘ravijnjaar’ voorlopig gedempt door extra rijksmiddelen en lokale maatregelen.
Structurele uitdagingen
Tegelijkertijd blijven de financiële kwetsbaarheden groot. De bekostiging van de jeugdzorg blijft onzeker en moeilijk beheersbaar, terwijl het Rijk vanaf 2028 opnieuw bezuinigingen voorziet. Daarnaast zijn noodzakelijke investeringen in maatschappelijk vastgoed, klimaatadaptatie en de energietransitie vaak onvoldoende opgenomen in de begrotingen. Veel van deze keuzes zijn vooruitgeschoven, mede door de gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart 2026.
Versnipperd beeld
Het financiële beeld verschilt sterk per gemeente. Waar sommige gemeenten structurele overschotten begroten, verwachten andere gemeenten tot en met 2029 juist forse tekorten. Deze verschillen zeggen niet altijd iets over de werkelijke financiële gezondheid. Volgens BDO worden ze vooral veroorzaakt door uiteenlopende begrotingskeuzes, zoals het wel of niet opnemen van investeringen, taakstellingen of kapitaallasten. Dat maakt vergelijking lastig en kan een vertekend beeld geven.
Meer informatie?
De volledige benchmark kun je downloaden op de website van BDO. Hierin lees je de uitgebreide prestaties van Nederlandse gemeenten in 2024 en de belangrijkste onderzoeksresultaten, uitdagingen, trends & aanbevelingen.
