Twee fracties met dezelfde naam; mag dat eigenlijk wel?

Een verwarrende situatie in de dé mediastad van Nederland; in de gemeenteraad van Hilversum zijn namelijk twee fracties met dezelfde naam actief.

Er is niet één fractie met de naam ‘VVD’, maar er zijn twee VVD-fracties binnen de raad. Een relatief zeldzame situatie in de Nederlandse lokale politiek. Hoe heeft dit kunnen ontstaan? En mag dat eigenlijk wel?

Afsplitsing

Eind augustus 2025 werd bekend dat de VVD in Hilversum uit elkaar viel. In zulke gevallen is het gebruikelijk dat een afsplitsend raadslid of een groep raadsleden verdergaat onder een eigen naam, bijvoorbeeld ‘Lijst Jansen’ of ‘Lijst Yilmaz’. In Hilversum gebeurde echter iets opvallends: het raadslid dat de oorspronkelijke fractie verliet, bleef actief onder de VVD-naam en vormde daarmee een tweede VVD-fractie in de gemeenteraad. Maar hoe is deze uitzonderlijke constructie tot stand gekomen?

Situatie Hilversum

In Hilversum werd besloten dat één raadslid de fractie zou verlaten. Dit gebeurde niet vanwege inhoudelijke meningsverschillen, maar vooral door problemen in de onderlinge samenwerking. De stijl en benadering van het raadswerk liepen te ver uiteen. Daardoor ontstond de situatie dat men het inhoudelijk grotendeels eens bleef, maar niet langer samen in één fractie kon functioneren. Het afgesplitste raadslid stelde desondanks nog altijd de VVD-kiezers te vertegenwoordigen. Hierdoor ontstond een uitzonderlijke situatie: twee VVD-fracties binnen dezelfde gemeenteraad.

Regels naamgeving

In Nederland is een raadslid op persoonlijke titel gekozen en niet juridisch gebonden aan een partij. Dat betekent dat iemand die een fractie verlaat, zijn of haar zetel gewoon behoudt en zelfstandig verder mag gaan als raadslid. Er is geen wet die verbiedt dat twee fracties dezelfde partijnaam gebruiken, ook sloot het Reglement van Orde van de raad in Hilversum dit niet uit. Wel is het wenselijk dat onderscheid tussen partijen kan worden gemaakt in de aanduiding tijdens de vergadering bijvoorbeeld. Momenteel wordt er echter gewerkt met twee fracties met exact dezelfde naam. In Amsterdam was in een deelraad in het verleden een situatie waarbij 'D66-A' en 'D66-B' naast elkaar bestonden. 

Afsplitsingen gemeenteraad

Afsplitsingen zijn overigens niet alleen iets van de gemeenteraad in Hilversum. In het gehele land komen deze steeds vaker voor. Aanleiding hiervoor zijn regelmatig conflicten binnen een partij, maar ook het aantal ontvangen voorkeursstemmen, de wens tot herverkiezing in een volgende raadsperiode en loyaliteit aan de kiezer spelen een rol in de beslissing om zich af te splitsen. Dat een afsplitsing vervolgens leidt tot twee fracties die onder dezelfde naam verdergaan, is een zeldzaamheid. Toevallig was er op hetzelfde moment als in Hilversum een soortgelijke situatie in het Zuid-Hollandse Alphen aan den Rijn. Hier zijn ook twee VVD’s actief, maar aan één van de fracties zijn de eerste letters van de achternamen van de fractieleden toegevoegd. 

Meer informatie

Lees meer over de casus in Hilversum in een artikel van NH Nieuws.   

Ook Hilversums Nieuws schreef over de saillante situatie. 

In zijn masterscriptie 'Reuring in de Raad' (Erik Sjoers, 2024) gaat de schrijver in op afsplitsingen binnen de gemeenteraad.