“Geef kinderen en jongeren een rol tijdens de formatie”

Het betrekken van kinderen en jongeren bij gemeentelijke besluitvorming is geen bijzaak, maar een randvoorwaarde voor goed beleid. Het zorgt voor keuzes die beter aansluiten bij hun leefwereld én het draagt bij aan het gevoel dat kinderen en jongeren zich serieus genomen voelen.

Tegelijkertijd ontwikkelen zij belangrijke democratische vaardigheden door actief mee te denken over de toekomst van hun gemeente. Reden voor het ‘Cluster Lokaal Bestuur’ van de VNG om kinderen en jongeren te betrekken bij de formatie.

Uitgelezen kans

De formatieperiode biedt hiervoor een uitgelezen kans. Door kinderen en jongeren al in deze fase te betrekken, leren zij in de praktijk hoe democratische besluitvorming werkt, terwijl formerende partijen waardevolle input ophalen voor het coalitieakkoord. In dit artikel is te lezen hoe kinderen en jongeren betrokken kunnen worden tijdens de formatie.

Motie   

De eerste stap is het indienen van een motie in de gemeenteraad om kinder- en jongerenparticipatie tijdens de formatie te borgen. De VNG raadt aan om deze motie vóór het verkiezingsreces in te dienen, zodat het onderwerp direct wordt meegenomen in de formatie. Indien nodig kan dit ook daarna. Hiervoor kun je gebruikmaken van de modelmotie, te vinden onderaan dit artikel. Nadat de motie is aangenomen, kunnen kinderen en jongeren op verschillende manieren betrokken worden. Hieronder is een aantal opties uitgewerkt.

Kinder- en/of jongerenraad uitnodigen

Veel gemeenten beschikken over een kinder- en/of jongerenraad, en sommige zelfs over meerdere. De formatie is een uitstekend moment om deze raden actief te betrekken. Door hen uit te nodigen kunnen zij aangeven wat kinderen en jongeren belangrijk vinden, welke thema’s volgens hen prioriteit verdienen en welke kansen zij zien voor de komende raadsperiode.

Door de kinder- en/of jongerenraad zichtbaar te betrekken bij de formatie laat de gemeenteraad zien dat hun adviezen ertoe doen. Dit versterkt niet alleen de positie van de raad, maar ook het vertrouwen van kinderen en jongeren in de lokale democratie.

Gesprek met onderwijsraden

Veel onderwijsinstellingen beschikken over een leerlingenraad of een medezeggenschapsraad. Kinderen en jongeren in deze raden zijn gewend om de stem van hun leeftijdsgenoten te vertegenwoordigen en denken actief mee over wat kinderen en jongeren nodig hebben. Door hen te betrekken bij de formatie, krijgen formerende partijen direct inzicht in wat er leeft onder kinderen en jongeren.

Nodig bij voorkeur onderwijsraden uit van verschillende typen onderwijsinstellingen. Zo ontstaat een divers en representatief beeld. Heeft een onderwijsinstelling geen leerlingenraad of medezeggenschapsraad, dan kunnen gesprekken met meerdere klassen een alternatief zijn.

Willekeurig gelote groep

Niet alle kinderen en jongeren voelen zich vanzelfsprekend uitgenodigd om hun mening te geven. Om ook deze groep te bereiken, kan de gemeente ervoor kiezen om een willekeurige groep kinderen en jongeren te loten en hen persoonlijk uit te nodigen via een brief.

Een persoonlijke uitnodiging verlaagt de drempel om deel te nemen en kan ervoor zorgen dat kinderen en jongeren, die normaal gesproken minder snel participeren, zich juist gezien en gewaardeerd voelen. Door willekeurig te loten vergroot je bovendien de kans dat verschillende achtergronden, leeftijden en ervaringen worden vertegenwoordigd.

Positieve en veilige ervaring

De manier waarop kinderen en jongeren worden betrokken is minstens zo belangrijk als dát zij worden betrokken. Een negatieve ervaring kan het vertrouwen in de lokale politiek schaden en ervoor zorgen dat zij in de toekomst afhaken.

Om te zorgen voor een positieve en veilige ervaring is het belangrijk om gebruik te maken van de negen basisvoorwaarden van het VN‑Kinderrechtencomité en de zes bouwstenen van de Nationale Jeugdraad (NJR) voor betekenisvolle en effectieve jeugdparticipatie. In de Handreiking Kinder- en Jongerenparticipatie lees je hoe je deze principes in de praktijk kunt toepassen.

Niet eenmalig

Door kinderen en jongeren bij de formatie te betrekken, laat de gemeenteraad zien dat hun stem serieus wordt genomen en investeert de gemeente in beter beleid én in de duurzame betrokkenheid van de jongste generatie inwoners. Het is daarbij belangrijk dat kinderen en jongeren niet eenmalig bij de lokale besluitvorming worden betrokken, maar ook in de jaren daarna. Dat kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld door een kinder- en/of jongerenraad op te richten, samen te werken met het onderwijs of kinder- en jongerenberaden te organiseren. Op de projectpagina jongerenparticipatie van de VNG vind je diverse praktijkvoorbeelden en inspiratie om hiermee aan de slag te gaan.

Kinderburgemeester

Naast kinderraden of jongerenraden is de Kinderburgemeester een andere manier van het betrekken van jongeren bij de lokale democratie. In 163 Nederlandse gemeenten is een Kinderburgemeester actief. Het Nederlands Genootschap van Kinderburgemeesters is een programma van Stichting Kinderrechten en Menselijke Ontwikkeling en heeft geen relatie met de kinder- en jongerenparticipatie van de VNG, zoals hierboven beschreven. Kinderburgemeesters vertegenwoordigen hun leeftijdgenoten; de jongste burgers in een gemeente die de toekomst van de lokale democratie vormen. Via de kinderburgemeester kunnen kinderen in de gemeente meedenken en meepraten over alle zaken die voor hen belangrijk zijn. Op zaterdag 28 maart vindt de Landelijke Dag van de Kinderburgemeester plaats in Zwolle. Diverse Kinderburgemeesters worden hierbij vergezeld door (volwassen) raadsleden. Aanmelden voor de bijeenkomst is mogelijk voor alle geïnteresseerden. De aanmeldlink is hieronder te vinden.

Meer informatie  

Wil je meer weten over hoe kinderen en jongeren betrokken kunnen worden bij lokale besluitvorming, lees dan de Handreiking Kinder- en Jongerenparticipatie of neem contact op met de VNG via demjongeren@vng.nl.

Aanmelden voor de Dag van de Kinderburgemeester is hier mogelijk.