Minister: raadswerk geen reden tot herbeoordeling uitkering, maar onzekerheid blijft

Mensen met een uitkering die zich kandidaat stellen voor de gemeenteraad, hoeven niet te vrezen dat hun politieke ambities automatisch leiden tot verlies van hun uitkering. 

Dat schrijft minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Frank Rijkaart, in antwoord op Kamervragen. De vragen, gesteld door GroenLinks-PvdA, volgden op het rapport Uitkeringsgerechtigden en de raadsvergoeding van de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden.

Onnodige beperking

In dat rapport wordt geconcludeerd dat de toegang van uitkeringsgerechtigden tot het raadslidmaatschap onnodig wordt beperkt door de huidige regels rond de raadsvergoeding. Veel uitkeringsgerechtigden ervaren de regelgeving als complex en ondoorzichtig, en zijn bang dat deelname aan de lokale politiek hun uitkering in gevaar brengt.

In de beantwoording erkent minister Rijkaart dat dit de grootste zorg is bij veel potentiële raadsleden, maar hij benadrukt dat deze angst ongegrond is.

Bestaande wetgeving

Al decennialang geldt in de arbeidsongeschiktheidswetten een uitzondering die bepaalt dat inkomsten uit raadswerk nooit aanleiding zijn om een uitkering te beëindigen. Alleen wanneer er sprake is van medische verbetering kan een herbeoordeling plaatsvinden. Volgens Rijkaart is het opvallend dat deze regeling zo weinig bekend is.

Om dat te verbeteren, zal de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid het UWV nadrukkelijk vragen dit beter te communiceren richting zowel de uitvoering als de betrokken raadsleden. Ook griffiers en politieke partijen zullen actief worden gewezen op deze regels.

Stelselwijziging

De minister benadrukt echter dat het bestaande stelsel van sociale zekerheid bepalend blijft: nieuwe inkomsten, ook uit raadswerk, worden altijd verrekend met een uitkering. Dat is volgens hem geen ongelijkheid, maar een kernprincipe van het vangnetstelsel. Alleen als er aanwijzingen zijn voor medische verbetering kan een herbeoordeling volgen; raadsinkomsten worden daarbij niet meegewogen.

Voorstellen tot verandering

De Nederlandse Vereniging voor Raadsleden deed in haar rapport drie voorstellen om de positie van raadsleden met een uitkering te versterken.

Het eerste voorstel, het tijdelijk opschorten van de uitkering tijdens het raadslidmaatschap, met behoud van rechten na afloop, wijst de minister af omdat dit een geheel nieuwe systematiek zou introduceren en in veel gevallen zelfs financieel nadelig zou uitpakken.

Het tweede voorstel, het vervangen van de raadsvergoeding door een vrijwilligersvergoeding, wordt verworpen omdat dit raadsleden aanzienlijk zou benadelen ten opzichte van hun collega’s en strijdig zou zijn met het gelijkheidsbeginsel.

Het derde voorstel, de raadsvergoeding fiscaal en juridisch onbelast te maken, noemt de minister te kostbaar en onverenigbaar met de uitgangspunten van het belasting- en socialezekerheidsstelsel.

Betere voorlichting en uitvoering

In plaats van zulke stelselwijzigingen kiest de minister voor betere voorlichting en uitvoering. Het UWV wordt aangespoord om duidelijk te communiceren dat raadswerk nooit automatisch leidt tot verlies van een uitkering, en ook griffiers en politieke partijen worden op de bestaande regels gewezen.

Daarnaast verwijst de minister naar een lopend interdepartementaal onderzoek naar de WIA, waarvan de uitkomsten mogelijk aanleiding geven tot aanpassingen in beleid.

Oplossing

De Nederlandse Vereniging voor Raadsleden benadrukt intussen dat het raadslidmaatschap geen financieel risico zou mogen vormen. Zonder een oplossing voor de ervaren onzekerheid blijft de drempel hoog voor uitkeringsgerechtigden die zich politiek willen inzetten. De vereniging blijft daarom vasthouden aan de eerder voorgestelde stelselwijzigingen. 

Meer informatie

Uitkeringsgerechtigde raadsleden en commissieleden komen vaker wel dan niet terecht in een onduidelijke situatie over de regeling rondom de aanpassing van hun vergoeding. 

Om (kandidaat)raadsleden en commissieleden in deze situatie bij te staan, is het Meldpunt Uitkeringsgerechtigde Raadsleden in het leven geroepen. 

De pagina 'Uitkering en raadsvergoeding' is speciaal ingericht met meer informatie over de rechten én plichten van raadsleden in dergelijke situaties. 

Het rapport Uitkeringsgerechtigden en de Raadsvergoeding (Mei 2025) kunt hier vinden.