Sterke raad – Jan Prins & Reinier van Zutphen: de ombudsman als hulptroep voor een sterkere raad

Gemeenteraden staan onder druk: hun taken worden complexer, de samenleving kritischer, en het vertrouwen in de overheid daalt. In die context kan de ombudsman een sleutelrol spelen om de raad te versterken. Niet alleen als klachtenbehandelaar, maar als bondgenoot die de stem van de burger vertaalt naar bestuurlijke verbetering.

Dat stellen Jan Prins, strategisch adviseur lokale ombudsfunctie bij de Nationale ombudsman, en Reinier van Zutphen, de Nationale ombudsman. In hun bijdrage aan het boek ‘Sterke raad’ pleiten ze voor een versterking van de relatie tussen de raad en de ombudsman, zodat klachten van inwoners serieus worden genomen.

Meer dan klachtbehandeling

De ombudsman behandelt klachten van burgers over gemeentelijke dienstverlening. Maar zijn rol is breder: hij bevordert behoorlijk bestuur door fouten in systemen te signaleren en oplossingen te zoeken. Dat doet hij in verschillende rollen: van onderzoeker tot sparringpartner. Altijd met het perspectief van de burger als uitgangspunt.

Versterking van de raad

Een sterke raad houdt toezicht op een betrouwbare overheid die open, respectvol en dienstbaar is. De ombudsman kan helpen dit te realiseren door:

• signalen uit klachten te koppelen aan structurele verbeteringen;
• kritisch te zijn op de gemeentelijke visie op klachtbehandeling;
• inzicht te geven in hoe burgers de dienstverlening ervaren.

De raad kan hiermee de vinger aan de pols houden van het functioneren van de gemeente, vanuit burgerperspectief.

Samenwerken als ‘hulptroepen’

De ombudsman hoort, net als de griffier en rekenkamer, tot de ‘hulptroepen’ van de raad. Hij kan versterken door samen te werken, kennis te delen en als verbindende schakel op te treden. Voorwaarde is wél dat de raad de ombudsman kent, opzoekt en serieus betrekt. Een sterke gemeenteraad stelt het burgerperspectief centraal. De ombudsman biedt daarvoor waardevolle informatie, reflectie en samenwerking. Mits de raad het wil, is de ombudsman een krachtige bondgenoot in het bouwen aan vertrouwen en betrouwbaarheid van het lokaal bestuur.

Aanbevelingen voor betere samenwerking

Prins & Van Zutphen doen een aantal aanbevelingen om de relatie tussen de gemeenteraad en ombudsman te versterken

• Voor de ombudsman: Zoek actief samenwerking met de griffier en de rekenkamer om elkaars werk goed op elkaar af te stemmen.
• Voor de Nederlandse Vereniging voor Raadsleden: Stel duidelijke basisnormen op voor het werk van de ombudsman en de benodigde ondersteuning.
• Voor het ministerie van BZK: Ontwikkel een heldere visie op de rol van de ombudsman binnen de lokale democratie en het versterken van vertrouwen tussen burger en overheid.

Meer informatie

Bestel het boek ‘Sterke Raad’ hier.

Aan alle 30 hoofdstukken zal op onze website aandacht worden besteed. Kijk voor eerder verschenen artikelen hier. 

Voor de handreiking ‘De ombudsman als hulptroep van de gemeenteraad’, klik hier.